ในชีวิตประจำวันของคนไทย เครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นของที่เราเห็นกันจนชินตา ไม่ว่าจะเป็นร้านขายของชำหน้าปากซอย ร้านอาหารริมทาง ร้านหมูกระทะ งานเลี้ยงสังสรรค์ งานบวช งานแต่ง หรือแม้กระทั่งงานศพ
หลายครั้งที่มีการตั้งวงดื่มกันอย่างเป็นเรื่องปกติ จนหลายคนรู้สึกว่า “ไม่ดื่มสิแปลก” หรือมองว่าการดื่มเหล้า เบียร์ เป็นเรื่องธรรมดา แต่ในความเป็นจริงแล้ว เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไม่ได้มีแค่ด้านความสนุกหรือความครึกครื้นเท่านั้น เพราะสิ่งที่ตามมาจากการดื่มก็มีไม่น้อย ทั้งปัญหาสุขภาพ เช่น โรคตับ ความดันโลหิตสูง หรืออุบัติเหตุจากการเมาแล้วขับ ที่คร่าชีวิตและทรัพย์สินของผู้คนจำนวนมากในแต่ละปี นอกจากนี้ยังเป็นต้นเหตุของการทะเลาะวิวาท การใช้ความรุนแรงในครอบครัว การก่อเหตุอาชญากรรม รวมถึงปัญหาภาระหนี้สินและความเดือดร้อนของคนรอบข้าง
ด้วยเหตุนี้เอง รัฐจึงต้องเข้ามามีกฎหมายควบคุมการผลิต การจำหน่าย และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสังคมโดยรวม คือ ป้องกันไม่ให้เด็กและเยาวชนเข้าถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ลดอุบัติเหตุและความรุนแรงที่เกิดจากการเมาสุรา ลดปัญหาสุขภาพระยะยาว แม้หลายคนอาจมองว่ากฎหมายเหล่านี้เป็นเรื่องไกลตัว หรือเป็นเรื่องยุ่งยาก แต่ในความเป็นจริงแล้ว กฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของประชาชนโดยตรง หากไม่รู้หรือไม่เข้าใจ ก็อาจเผลอทำผิดกฎหมายโดยไม่รู้ตัวได้ พูดง่าย ๆ คือ กฎหมายไม่ได้มายุ่งกับชีวิตเราโดยไม่มีเหตุผล แต่ต้องการให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างปลอดภัยมากขึ้น ผู้เขียนจึงนำกฎหมายที่เกี่ยวข้องมารวบรวมให้ผู้อ่านได้รู้และปฏิบัติติตาม
เวลาห้ามขายเหล้า ที่หลายคนมักลืม
เรื่องที่คนส่วนใหญ่ทำผิดโดยไม่รู้ตัว คือ เรื่องเวลาห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กฎหมายกำหนดไว้ชัดเจนว่า
- ห้ามขายช่วงเวลา 00 – 17.00 นาฬิกา
- ห้ามขายใน วันเลือกตั้ง วันออกเสียงประชามติ
- ห้ามขายใน วันสำคัญทางศาสนา ตามที่รัฐกำหนด
ไม่ใช่แค่ร้านค้าเท่านั้นที่มีความผิด หากขายในเวลาห้าม แม้ผู้ดื่มเองก็อาจมีความผิด หากดื่มในสถานที่หรือช่วงเวลาที่กฎหมายห้ามเช่นกัน หลายคนเข้าใจผิด คิดว่าความผิดตกอยู่ที่ร้านอย่างเดียว ซึ่งไม่ถูกต้องเสมอไป
สถานที่ต้องห้ามขาย ต้องห้ามดื่ม
กฎหมายยังระบุสถานที่บางแห่งที่ ห้ามขายหรือห้ามดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เช่นสถานศึกษา โรงเรียน มหาวิทยาลัย วัด หรือสถานที่ทางศาสนา สถานพยาบาล หน่วยงานราชการ เหตุผลก็เพื่อไม่ให้สถานที่เหล่านี้กลายเป็นแหล่งมั่วสุม หรือส่งผลกระทบต่อเด็ก เยาวชน และบุคคลทั่วไปที่ไม่เกี่ยวข้องกับการดื่ม
ห้ามขายให้คนอายุต่ำกว่า 20 ปี
กฎหมายกำหนดไว้ชัดเจนว่า ห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ให้บุคคลอายุต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ ไม่ว่าจะเป็นเหล้า เบียร์ หรือไวน์ก็ตาม แม้เด็กจะบอกว่า “ซื้อให้ผู้ใหญ่” หรือ “พ่อแม่ใช้” ร้านค้าก็ยังมีความเสี่ยงผิดกฎหมายอยู่ดี ผู้ขายควรตรวจสอบบัตรประชาชนให้ชัดเจน เพราะหากฝ่าฝืน โทษทั้งจำทั้งปรับ และอาจกระทบต่อใบอนุญาตค้าขายได้ ส่วนผู้ปกครองเองก็ควรตระหนักว่า การปล่อยให้ลูกหลานดื่มตั้งแต่อายุยังน้อย อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพและอนาคตอย่างมาก
ดื่มไม่ผิด แต่ต้องมีสติและรับผิดชอบ
สิ่งสำคัญที่สุดที่กฎหมายต้องการ คือ การดื่มอย่างมีความรับผิดชอบ ไม่ขับรถขณะเมา ไม่ก่อความเดือดร้อนให้ผู้อื่น ไม่ทะเลาะวิวาท และไม่ฝ่าฝืนกฎหมายเรื่องเวลาและสถานที่ หากประชาชนเข้าใจและเคารพกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ก็จะช่วยลดปัญหาสังคมได้อย่างมาก และทำให้การดื่มเป็นเพียงกิจกรรมทางสังคม ไม่ใช่ต้นเหตุของความสูญเสีย
สรุป
กฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ถือเป็นกฎหมายใกล้ตัวที่คนไทยทุกคนควรรู้ ไม่ว่าจะเป็นคนที่ดื่ม คนที่ขาย หรือแม้แต่คนในครอบครัวของผู้ดื่ม เพราะเรื่องเหล้า เบียร์ ไม่ได้กระทบแค่คนดื่มเพียงคนเดียว แต่ส่งผลไปถึงคนรอบข้างและสังคมโดยรวม การรู้กฎหมายไม่ได้หมายความว่าต้องเคร่งเครียดหรือใช้ชีวิตลำบากขึ้น ตรงกันข้าม กลับช่วยให้เรารู้ขอบเขตว่าอะไรทำได้ อะไรไม่ควรทำ จะได้ไม่เผลอทำผิดกฎหมายโดยไม่รู้ตัว เมื่อรู้กฎหมายแล้ว ก็ช่วยป้องกันปัญหาต่าง ๆ ที่อาจตามมา ไม่ว่าจะเป็นการถูกจับ ถูกปรับ หรือถูกดำเนินคดี รวมถึงช่วยลดความขัดแย้ง การทะเลาะวิวาท และอุบัติเหตุที่เกิดจากการดื่มเกินพอดี หากทุกคนช่วยกันเคารพกฎหมายและใช้สติในการดื่มมากขึ้น ก็จะช่วยให้สังคมไทยปลอดภัย
——————————
อ.ฉัตรชัย ทศสะอาด
อาจารย์ประจำหลักสูตรนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเจ้าพระยา
