การศึกษา (Education) ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 กล่าวไว้ว่า การศึกษาเป็นการเล่าเรียน ฝึกฝน และอบรม” เพื่อให้เกิดความรู้ ส่วนตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 กล่าวไว้ว่าการศึกษาเป็นกระบวนการเรียนรู้เพื่อความเจริญงอกงามของบุคคล และสังคม โดยการถ่ายทอดความรู้ การฝึก การอบรม การสืบสานทางวัฒนธรรม การสร้างสรรค์จรรโลงความก้าวหน้าทางวิชาการ การสร้างองค์ความรู้ สรุปได้ว่า การศึกษาคือการเล่าเรียน ฝึกอบรมให้ผู้เรียนให้เกิดองค์ความรู้และทักษะ สามารถนำไปใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างมีความสุข”.
ธุรกิจ (Business) หมายถึง กิจกรรมของบุคคลหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการผลิต การซื้อขาย หรือการให้บริการสินค้าและบริการต่างๆ โดยมีเป้าหมายหลักคือการได้รับผลตอบแทนหรือกำไรจากการดำเนินการนั้นๆ เพื่อตอบสนองความต้องการของสังคม. ธุรกิจมีหลายรูปแบบตั้งแต่เล็ก (SME) ไปจนถึงขนาดใหญ่ และครอบคลุมการค้า อุตสาหกรรม หรือบริการต่างๆ ที่ทำเป็นอาชีพ เพื่อสร้างความมั่งคั่งและขับเคลื่อนเศรษฐกิจ. การจัดการศึกษา แม้จะมีรูปแบบธุรกิจ แต่มีเป้าหมายหลักที่การพัฒนาคน (ผู้เรียน) ให้มีความรู้ ทักษะ และสร้างบัณฑิตที่มีคุณภาพแก่สังคม และสร้างคนให้เป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า โดยต้องมีหน่วยงานกำกับดูแลมาตรฐานหลักสูตรและคุณภาพอย่างเข้มงวด. ส่วนธุรกิจจะมุ่งเน้นกำไรเงินตราและผลกำไรทาง การจัดการธุรกิจเน้นกำไรสูงสุด การขยายตัว และประสิทธิภาพจากทรัพยากร (คน, เงิน, วัสดุ) เพื่อตอบสนองตลาด ในหลักการการศึกษากับธุรกิจเป็นปัจจัยหลักที่ต้องมีความสัมพันธ์และเกี่ยวข้องกันคือการศึกษาต้องพึงพาธุรกิจ และธุรกิจก็ต้องอาศัยความรู้และทักษะในการขับเคลื่อนคู่กันไป สามารถเชื่อมโยงให้เห็นภาพได้ดังนี้
ความเหมือนของการจัดการศึกษา และการจัดการธุรกิจ
ทั้งการจัดการศึกษา และการจัดการธุรกิจ ต้องใช้หลักการบริหารเหมือนกัน คือมีกระบวนการวางแผน มีเป้าหมายและกลยุทธ์ที่ชัดเจน มีการบริหารจัดการตามแผนโดยกระบวนการมีส่วนร่วมจากผู้เกี่ยวข้อง มีการใช้ทรัพยากร(คน เงินงบประมาณ สื่อวัสดุอุปกรณ์ และกระบวนการที่เหมาะสม) มีการมีการติดตามกำกับ การวางแผน มีการวัดและประเมินผล เพื่อสะท้อนถึงประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ความแตกต่างของการจัดการศึกษา และการจัดการธุรกิจ
การจัดการศึกษาเป็นเรื่องของการพัฒนาคนและสังคม เน้นคุณภาพที่เกิดกับผู้เรียน ความสำเร็จวัดจากผลลัพธ์การเรียนรู้ตามเกณฑ์ที่กำหนด ส่วนการจัดการธุรกิจเป็นการจัดการในเชิงเศรษฐศาสตร์ เน้นผลกำไรที่เกิดจากธุรกิจ ให้ความสำคัญต่อผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ ความสำเร็จวัดจากผลกำไรที่เกิดขึ้นรวมทั้ง ส่วนแบ่งในการตลาด
ผู้รับบริการ (เป้าหมาย)การจัดการศึกษา คือนักเรียน นักศึกษา ผู้เรียนทุกช่วงวัย ผู้ปกครอง ชุมชน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อการจัดการศึกษา เน้นความเป็นคุณค่าที่จะเกิดต่อสังคมและวัฒนธรรม ส่วนการจัดการธุรกิจ คือ ลูกค้า คู้ค้า ผู้ถือหุ้น ผู้บริโภค เน้นคุณค่าเชิงของตลาด
ลักษณะการบริการ
การจัดการศึกษาเป็นบริการสาธารณะ มีกฎหมายและมาตรฐานรองรับ เช่นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 และพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ได้กำหนดหลักการและแนวทางให้ปฏิบัติไว้อย่างชัดเจน ส่วนการจัดการธุรกิจ เน้นบริการในเชิงพาณิชย์ และหลักการทางเศรษฐศาสตร์ มีความยืดหยุ่นของกลไกและการตลาด ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ
ตัวชี้วัดความสำเร็จ
การจัดการศึกษา มุ่งเน้นไปที่คุณภาพผู้เรียน อัตราสำเร็จการศึกษา การมีคุณธรรมจริยธรรมและค่านิยม ตามที่แผนการศึกษาแห่งชาติกำหนด ส่วนการจัดการธุรกิจ จะวัดที่ผลกำไรและความเจริญเติบโตทางธุรกิจ ความพึงพอใจลูกค้า รวมถึงความสามารถแข่งขัน
บทบาทผู้บริหาร
การจัดการศึกษาผู้บริหารต้องเป็นผู้นำทางวิชาการ มีความรู้ และทักษะด้านการบริหารที่ทันต่อการเปลี่ยนแปลง สามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในโลกของ IT และมีบุคลิกภาพที่ดีคุณธรรมที่เป็นแบบอย่างที่ดีในสังคม ส่วนการจัดการธุรกิจ ผู้บริหาร ต้องเป็นผู้นำเชิงกลยุทธ์และการตลาด ก้าวทันต่อความเปลี่ยนแปลง ตัดสินใจบนฐานข้อมูลด้วยความฉับไว
ผลกระทบ
การจัดการศึกษา มีผลกระทบต่อคุณภาพคนและสังคมในระยะยาว ส่วนการจัดการธุรกิจ จะมีผลกระทบทางเศรษฐกิจ และการจ้างงานโดยรวม ทั้งระยะสั้นและระยะยาว ขึ้นอยู่กับความผันผวนและกระแสความเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
จะเห็นได้ว่าการจัดการศึกษา กับการจัดการธุรกิจ มีความสัมพันธ์กันอย่างแน่นเหนียว แม้ว่าเป้าหมายจะแตกต่างกันก็ตาม แต่ผลผลิตที่เกิดขึ้นมีความเชื่อมโยงกันอย่างชัดเจน คือการศึกษาเป็นการเตรียมคนเข้าสู่ตลาดแรงงานทั้งภาครัฐและเอกชน ส่วนการจัดการธุรกิจ ก็เป็นปัจจัยหลัก ที่จะส่งเสริมให้การจัดการศึกษาให้บรรลุเป้าหมายอย่างมีคุณภาพ ไม่ว่าผู้บริหารในการจัดการศึกษาหรือการจัดการธุรกิจ จะเป็นผู้นำที่เก่งกล้าสามารถขับเคลื่อนพันธกิจให้ไปสู่เป้าประสงค์ ได้ประสบความสำเร็จมากเพียงใดก็ตาม สิ่งที่ซ่อนเร้นในการบริหารงาน ซึ่งมักจะมองข้ามก็คือคุณธรรม จริยธรรม ของมนุษย์ หากองค์กรใดบุคลากรที่ฝ่ายทุกระดับขาดความตระหนักในเรื่องคุณธรรมจริยธรรมต่อตนเอง ต่อเพื่อนร่วมงาน และต่อองค์กรแล้ว สันติสุขในสังคมจะลดในอนาคตต่อไป
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
ดร.ทินกร พูลพุฒ
